Celem prowadzonego monitoringu jest bieżąca obserwacja odnotowywanego od wielu lat napływu zanieczyszczeń wód podziemnych migrujących z obszaru dawnego Zachemu i ich migracji w kierunku osiedla Łęgnowo Wieś, w kontekście oceny oddziaływania na mieszkańców osiedla jak i pogorszenia stanu jakości środowiska gruntowo-wodnego.

W przypadku monitoringu osiedla Łęgnowo Wieś celem jest stała obserwacja jakości środowiska gruntowo-wodnego w związku ze stwierdzonym wysokim ryzykiem zagrożenia zdrowotnego mieszkańców miasta i środowiskowego na terenach miejskich, a wyniki tego monitoringu są brane pod uwagę przy wyznaczaniu dalszych kierunków badań migracji zanieczyszczeń i prac remediacyjnych oraz oceny presji antropogenicznej na jakość wód powierzchniowych i podziemnych.

Badania przeprowadzone zostały zgodnie z Wytycznymi metodycznymi dla przeprowadzenia monitoringu środowiska gruntowo-wodnego w Bydgoszczy na terenie osiedla Łęgnowo-Wieś dla Miasta Bydgoszczy - w ramach działań pilotażowych projektu GreenerSites CE394 polegającego na badaniu wpływu zanieczyszczeń gruntu i wód gruntowych dawnych Zakładów Chemicznych „ZACHEM”, na tereny sąsiadujące.

Zadanie polegało na przeprowadzeniu badań analitycznych wód podziemnych oraz powierzchniowych na terenie osiedla Łęgnowo Wieś w Bydgoszczy. W ramach prac terenowych dokonano poboru łącznie 27 prób wód podziemnych z istniejących otworów obserwacyjnych oraz  6 prób wód powierzchniowych z miejscowych cieków i zbiorników wodnych.

Dla wszystkich pobranych 33 próbek wód podziemnych i powierzchniowych przeprowadzono badania laboratoryjne w zakresie: podstawowych parametrów fizykochemicznych (temperatura, odczyn pH, przewodność elektrolityczna właściwa, potencjał oksydacyjno-redukcyjny redox, zawartość tlenu w wodzie), substancji nieorganicznych (Ca, Mg, Na, K, Cl, SO₄, HCO₃, PO₄, NO₃, NO₂, NH₄, As, Al, B, Ba, Cr, Co, Cu, Fe, Li, Mn, Ni, Sb, Sr) oraz substancji organicznych (ogólny węgiel organiczny TOC, fenol, anilina, węglowodory aromatyczne BTEX, difenylosulfon, chloroanilina, hydroksybifenyle, nitrobenzen, oktylofenole, toluidyna, wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne WWA, adsorbowalne halogenki organiczne AOX, trichloroeten PCE, tetrachloroeten TCE). Zakres wykonanych badań odnosił się bezpośrednio do specyficznych warunków związanych z funkcjonowaniem dawnych Zakładów Chemicznych Zachem. Zarówno pobór jak i badania laboratoryjne prób wód podziemnych i powierzchniowych wykonane zostały przez akredytowane laboratorium.

Wyniki badań przedstawione zostały w opracowaniu pn. Raport z monitoringu wód podziemnych i powierzchniowych na terenie osiedla Łęgnowo Wieś w Bydgoszczy w 2025 roku.

Na podstawie uzyskanych wyników analiz laboratoryjnych określono klasy jakości i stan chemiczny dla prób wód. W próbach wody pobranych z 11 punktów monitoringowych (PUM-05, PUM-10, MB1a, MB2, K4, K10 (K11), K19, K33, K42, W1 i W3) wartości badanych elementów fizykochemicznych nie przekraczają wartości granicznych określonych dla III klasy jakości wód podziemnych. Wody z tych punktów charakteryzują się dobrym stanem chemicznym. Uzyskane wyniki analiz laboratoryjnych dla pozostałych 22 pobranych prób wody pozwoliły zakwalifikować je do IV lub V klasy jakości wód podziemnych - wody niezadawalającej i złej jakości. Wody te charakteryzują się słabym stanem chemicznym.

Ogólne substancje chemiczne zawarte w wodach podziemnych nie uległy zmianie, lecz ich stężenia są niższe w stosunku do badań wykonanych w 2018 roku w większości punktów monitoringowych. Należy zauważyć jednak, że w niektórych punktach pojawiły się substancje, które praktycznie nie były odnotowane w poprzednich seriach monitoringowych w 2021 i 2022 roku, tj. anilina, difenylosulfon, hydroksybifenyle, nitrobenzen czy toluidyna. W latach 2018-2025 jakość wody w punktach pomiarowych ulegała stopniowej poprawie. Większość wskaźników chemicznych wykazuje trendy spadkowe, szczególnie po roku 2021. Wartości takich parametrów, jak AOX, TOC, fenole, anilina, difenylosulfon, oktylofenole czy przewodność elektrolityczna właściwa (PEW), systematycznie malały. Rok 2023 był okresem czasowych wzrostów wybranych związków organicznych (m.in. toluidyny, oktylofenoli, nitrobenzenu), jednak zjawisko to miało charakter epizodyczny i nie utrzymało się w czasie. Dane z lat 2024-2025 wskazują na spadek stężeń do poziomów niskich lub bardzo niskich, choć w części punktów nadal notuje się obecność tych specyficznych substancji.

Należy podkreślić, że pomimo stabilizacji wyników, ogólny stan chemiczny wód pozostaje niezadowalający, a obserwowane zmiany, choć korzystne, nie są na tyle istotne, aby wskazywać na wyraźną poprawę środowiskową.