Na terenie Bydgoszczy znajduje się ponad 650 skrzynek lęgowych przeznaczonych m.in. dla ptaków, nietoperzy i wiewiórek, które wymagają systematycznego czyszczenia. Regularne usuwanie i czyszczenie starych gniazd oraz kontrola stanu technicznego skrzynek to proste działania, które realnie zwiększają bezpieczeństwo ptaków, nietoperzy i wiewiórek oraz poprawiają warunki przyszłych lęgów.

Każdy gatunek urządza wnętrze budki na swój sposób, wykorzystując do budowy gniazda m.in. trawy, liście, sierść, pióra czy ziemię. W przeciwieństwie do naturalnych dziupli, w skrzynkach lęgowych nagromadzony materiał nie ulega samoistnemu rozkładowi, dlatego wymaga corocznego usunięcia. Nieposprzątana budka staje się bowiem idealnym miejscem rozwoju pasożytów, które mogą szkodzić zarówno pisklętom, jak i dorosłym ptakom. Dodatkowo z roku na rok narastająca warstwa starych gniazd sprawia, że wewnątrz robi się coraz ciaśniej, a to zwiększa ryzyko, że jaja lub pisklęta znajdą się zbyt blisko otworu wlotowego. W takiej sytuacji zarówno lęg, jak i wysiadujące ptaki są bardziej narażone na zagrożenia, na przykład ataki drapieżników lub innych ptaków.

Czyszczenie budek lęgowych w ogrodzie

Jeśli masz w ogrodzie budkę lęgową, warto wyczyścić ją przed nadejściem wiosny. Dzięki temu kolejne ptaki będą mogły zrobić w niej gniazdo. Zgodnie z obowiązującym prawem budki lęgowe można czyścić w okresie od 16 października do końca lutego następnego roku. Dlaczego? W zimie skrzynki lęgowe są często wykorzystywane przez ptaki i inne zwierzęta jako schronienie, zwłaszcza w czasie mrozów i opadów śniegu. Przed wiosną warto więc ponownie oczyścić je z odchodów i przyniesionych traw, mchów czy piór (ptaki w ten sposób docieplają zimowe lokum). Czyszczenie budki lęgowej polega na usunięciu z niej starych gniazd i innych materiałów znoszonych przez ptaki. Dodatkowo, w trakcie czyszczenia skrzynki należy zwrócić uwagę na jej stan techniczny i w razie potrzeby naprawić uszkodzenie lub wymienić skrzynkę na nową. Jeśli musieliśmy zdjąć budkę z drzewa, po skończonej pracy zawieszamy ją z powrotem w to samo miejsce, tak aby jej zimowi lokatorzy mogli nocą znów tam powrócić.

Wywieszając nową skrzynkę zastanów się, który gatunek chcesz zaprosić do swojego ogrodu i w zależności od tego wywieś skrzynkę o konkretnych parametrach (pomocne jest bazowanie na modelach skrzynek według prof. J. Sokołowskiego – parametry dostępne są w Internecie). Pamiętaj także że im więcej tym lepiej, nie oznacza właściwie - nie należy „obwieszać” ogrodu skrzynkami. Niektóre gatunki nie lubią sąsiedztwa. Zaplanuj ptasie domostwo tak, aby faktycznie służyło ptakom. Pamiętaj o poidle dla ptaków na skwarne, wiosenno – letnie dni.

Zakładanie budek lęgowych w okolicach lasu 

Budki lęgowe znajdujące się w bliskim sąsiedztwie lasu, mogą być rabowane przez dzięcioły. Powody, dla których dzięcioł może rozkuwać otwór wlotowy do budki są najczęściej dwa: chce się dostać do lęgu i go zrabować, tym samym zdobywając pożywienie albo skorzystać z budki lęgowej jako miejsca noclegowego albo lęgowego. Dzięcioły w naturze rzadko polują na pisklęta innych ptaków. Kiedy jednak dostarczymy wadliwe budki, dzięcioł może się wręcz wyspecjalizować w korzystaniu z tego źródła pokarmu. Co zrobić, aby zabezpieczyć otwór wlotowy? Metod jest kilka, jedną z nich jest np. stosowanie okuć z wykorzystaniem metalowej płytki. Duży problem może pojawić się gdy zostawimy rozkutą, popsutą budkę lęgową na przyszły sezon i zagnieżdżą się w nim np. sikory - istnieje wtedy bardzo duża szansa, że budka zostanie zrabowana przez dzięcioła albo kunę z uwagi na duży otwór wlotowy.

Dokarmiaj ptaki, ale z głową

Ptaki przylatujące do naszych ogródków i na tarasy możemy dokarmiać od pierwszych mrozów, aż do początku wiosny. Warto robić to regularnie, w miarę jak znika pokarm.

Co lubią ptaki?

- sikory – lubią niesolona słoninę i nasiona słonecznika,

- wróble, dzwońce, czyże, grubodzioby – żywią się zbożami (proso, pszenica, żyto),

- kosy i kwiczoły – jabłka i gruszki.

- Pamiętajmy, aby nie dokarmiać ptaków pieczywem, nie rzucać im drożdżówek, bułek, itp. Przez cały rok, jak również przy ciepłych zimach ptaki nie potrzebują naszego dokarmiania, co więcej, karmiąc je nieodpowiednim, spleśniałym czy solonym pokarmem na pewno im nie pomożemy, a tylko zaszkodzimy. Jeśli chcemy podczas rodzinnego spaceru dokarmiać zimą ptaki, to kupmy torebkę płatków owsianych, słonecznika, wysypmy pszenicę czy otręby - mówi bydgoska ornitolog Monika Wójcik -Musiał, wiceprezes Towarzystwa Przyrodniczego KAWKA. Karmnik powinien mieć szeroki daszek, by do środka nie padał śnieg i deszcz. Należy go umieścić wysoko nad gruntem (ok. 1,5 m), aby chronić ptaki przed drapieżnikami – kotami i psami. Krzewy rosnące w sąsiedztwie karmnika zdecydowanie zwiększają bezpieczeństwo żerujących w nim ptaków. Jeżeli jest to możliwe, należy systematycznie czyścić ptasią stołówkę.